واکاوی نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در دستیابی به توسعه پایدار کشاورزی در افق 1404

سرعت سرسام آور گسترش ارتباطات جهانی و تبادل اطلاعات و ویژگی فرامرزی آنها، مفهوم زمان و مکان را دستخوش تحولی بنیادی کرده است، چنانکه اینک برخی در توصیف غلبه فناوری های ارتباطی بر زمانی و مکانی از اصلاح “مرگ جغرافیا” بهره می گیرند. اکنون جهان مجازی عرصه مهمی درروابط و فعالیتهای اجتماعی می باشد. بر همین اساس که در همه کشورها برای ایجاد یا گسترش “دولت الکترونیک”، “تجارت الکترونیک”، “آموزش الکترونیک”، “کار الکترونیک”، “بهداشت الکترونیک” و… بی وقفه و پیگیرانه تلاش می شود. این شرایط جدید را میتوان به مثابه فرصت نوینی برای توسعه کلیه سطوح و بخشها از جمله توسعه بخش کشاورزی تلقی نمود. چنین استنباط می شود که امروزه، برنامه های توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورها (و نیز برنامه های توسعه روستایی به طور مشخص) بدون در نظر داشتن نقش کامل و سهم متناسب فناوری ارتباطات از کارایی لازم برخوردار نخواهند بود. مهمترین ویژگی و مزیت فناوری های نوین ارتباطی، غلبه بر زمان و مکان و حذف فواصل مکانی و تمرکززدایی است. از سوی دیگر عمده ترین مشکل روستاها پراکندگی آنها، دور افتادگی و فاصله آنها از مراکز اداری، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی است. بر این اساس می توان فناوری های ارتباطی و گسترش آنها را مناسب ترین وسیله برای حل عمده ترین مشکل روستاها در جهت توسعه کشاورزی دانست و از آن استفاده نمود. فناوری های نوین ارتباطی با ساماندهی مکانیزم ها و ساز و کارهای ارتباطی و تسهیل ارتباطات و دسترسی به اطلاعات، افزایش سرعت تبادل اطلاعات، گذر از واسطه های ارتباطی و اطلاعاتی، شرایط مناسب و مساعدی برای دسترسی سریع به اطلاعات جامع را فراهم می آورند. از قبل این خدمات شاهد پیامدهای گسترده ای در ابعاد اقتصاد روستایی (کار از راه دور و متمرکز زدایی، تولید و دانش تولید، تجارت الکترونیکی، بانکداری و عملیات بانکی، گسترش بازارهای روستایی، حذف واسطه ها، تعدیل قیمت و افزایش کسب سود کشاورزان) آموزش از راه دور و افزایش مهارتهای فنی و حرفه ای کشاورزان بهداشت و درمان از راه دور که سبب کاهش مرگ و میر و حفظ جان کشاورزان می شود، کاهش سفرهای کشاورزی و در نتیجه کاهش مصرف انرژی و سوخت، توانمند سازی کشاورزان که به تقسیم و تسهیم قدرت و اعطای اختیار تصمیم گیری به آنها ختم می گردد از طریق تامین اطلاعات صحیح و به موقع خواهیم بود. (رضوی زاده، : 1388: 5)

از سویی دیگر بنا بر سند چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران در افق سال 1404 کشور ایران میبایست در تمامی بخش های اقتصادی از جمله بخش های کشاورزی دارای قدرت برتر در سطح کشورهای منطقه باشد.

آنچه حائز اهمیت است این است که سایر کشورهای منطقه نیز موتورهای توسعه بخش های خود را فعال نموده و با بهره گیری از دانش و تکنولوژی سعی در ارتقای بخش کشاورزی نموده اند. با توجه به موارد مطرح شده، بهره گیری از فاوا و کاربردیی نمودن آن در سطح روستاها می توان به رشد همه جانبه کشاورزی در جهت تحقق اهداف سند چشم انداز کمک شایانی نماید.

لذا در این مقاله پس از بیان ادبیات نظری موضوع تحقیق، به ارائه و تحلیل آمار های وضعیت بخش کشاورزی درکشورهای خاورمیانه اشاره شده و در این بند آمارهای کاربرد فاوا در این حوزه نیز مورد مطالعه قرار گرفته است و در نهایت جمع بندی و ارائه راهکارهای پیشنهادی ارائه می گردد.