واکاوی فرایند تحقیق تا نوآوری مبتنی بر اقتصاد شبکه‌ای

قواعد بازی در دنیای مدرن و فناور محور کاملاً متفاوت از دنیای گذشته است. امروزه مفهوم ثروت و سرمایه تغییر کرده و به جای تجهیزات و ساختمان اطلاعات نرم افزارها و نیروی انسانی به عنوان عامل زمینه ساز توسعه و پیشرفت مطرح می شود تافلر (۱۳۷۹) ارزش داراییهای شرکت مایکروسافت در بورس بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار برآورد شده در حالیکه ارزش ساختمان و تجهیزات آن کمتر از ده میلیارد دلار است دارایی های سرنوشت سازی همچون سرمایه های دانایی ،فکری اطلاعاتی مالکیت معنوی خوشنامی جهانی و…. ارزشی معادل ۴۹۰ میلیارد دلار خلق کرده اند. (خوارزمی (۱۳۸۲) تغییر مبانی نقشه ثروت جهانی باعث شده است که ارزش افزوده یک بنگاه اقتصادی یا درآمد صاحبان آنها چندین برابر گردش مالی کشور ما باشد چنین روندی در دنیای مدرن می تواند بحران های بزرگی برای کشورهای دور مانده از ثروت ایجاد کند. در این میان شرایط جامعه ایرانی هم متحول شده است؛ در چند قرن اخیر تعاملات ما با دنیای نوین و ابزارها به دلایل متعددی باعث دوری از قافله فناوری قدرت و ثروت در جهان شده است و اگر تعامل با فناوریهای پیشرفته همچنان ناکارآمد باشد؛ چه بسا قابل جبران نبوده خسران بزرگی برای کشور به بار می آورد. لازم به ذکر است که تولید ثروت مفهومی فراتر از تولید پول و شامل عواملی مانند رفاه بیشتر کشف و استفاده موثر از منابع حفظ منابع طبیعی افزایش سرمایه فکری و سایر عوامل تأثیر گذار در افزایش استاندارد و کیفیت زندگی است. (بحرینی و شادنام، ۱۳۸۶) 

فناوری همواره در خلق ثروت برای کشورها نقش اساسی داشته و سطح استاندارد و کیفیت زندگی مردم را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. فناوری به تنهایی مهمترین عامل تعیین کننده رشد پایدار اقتصادی یک کشور و موتور محرکه رشد اقتصادی آن کشور محسوب میشود بوسکین و لائو (۱۹۹۲) نشان داده اند که در دوره زمانی مورد مطالعه پیشرفت فناوری مهمترین عامل رشد اقتصادی کشورهای آمریکا ،فرانسه ،ژاپن انگلستان و آلمان بوده است سهم نسبی عوامل سه گانه رشد اقتصادی سرمایه رشد اقتصادی ناشی از ارزش افزوده و فناوری)، همچنان عامل اصلی خلق ثروت خواهد بود. (خلیل، ۱۳۸۱)

در دنیای امروز فناوری بالاخص فناوری نرم مهمترین نقش را در خلق ثروت ایفا کرده و به عنوان متغیری اثر گذار در سرمایه فیزیکی و نیروی کار تأثیر گذاشته باعث افزایش بهره وری و در نهایت افزایش تولید ناخالص ملی (GNP) گردیده است. در هزاره سوم مهمترین اختلاف بین درآمد کشورها و دلیل رشد اقتصادی کشورها را فناوری و نه میزان سرمایه فیزیکی توجیه میکند پس مطالعه و سیاستگذاری در این زمینه بیش از پیش جلوه می نماید. فناوری به تنهایی عامل خلق ثروت نیست بلکه استفاده مؤثر و مناسب از آن است که باعث خلق ثروت می شود. هنگامی که از فناوری برای افزایش موجودی نهاده ها و عرضه محصولات توزیع و بازاریابی آنها ثروت جدیدی خلق میشود ثروت افزایش می یابد پس فناوری میتواند در همه زمینه ها بروز نماید، به هر حال استفاده از فناوری در خلق ثروت مهم است. از این رو وجود مشتری و ذی نفع همچنین رفع نیاز و جلب منافع او لازم و ضروری است. نوآوری که ایجاد شده و در قفسه ها نگهداری میشود به خلق ارزش منجر نخواهد شد. ایده ای که ظهور میکند و رشد و توسعه می یابد ولی به مرحله عمل نمی رسد حتی اگر ثبت هم شود، نمی تواند منافع و دستاوردهای مالی داشته باشد استفاده از فناوری تجاری شده برای رسیدن به اهداف راهبردی یا عملیاتی بنگاه میتواند به خلق ثروت بینجامد (همان، ۱۳۸۱) البته باید توجه داشت که چرایی آموزش تحقیق و توسعه نوآوری در مراکز علمی صنعتی و فناوری کشورهای توسعه یافته اغلب ناشی از نیاز بوده و هست. این مراکز برای بقا و زنده ماندن نیازمند رشد و پویایی مداوم هستند و اگر نه از بین میروند و البته این رشد و پویایی جز از طریق ارائه محصولات و خدمات نو و یافتن بازارهای جدید ممکن نیست؛ زیرا رقابت شدید موجود بین بازارها شرکت را مجبور به افزایش کیفیت و کاهش قیمت کرده است. (2004,sahin)